W raportach na temat korzystania z Funduszy Europejskich jesteśmy zasypywani danymi na temat tempa ich wydawania. O ile można to zaakceptować w przypadku dróg, to w dziedzinie kultury czas nie powinien odgrywać pierwszoplanowej roli.

Dużo ważniejsze są: pomysł, design i jakość wykonania. To te kryteria zadecydują o sile przyciągania przyszłego muzeum, centrum wystawienniczego czy teatru. Unijne inwestycje w obszarze kultury i turystyki swój prawdziwy test przejdą nie z chwilą prawidłowego rozliczenia projektu, lecz po kilku miesiącach od realizacji – kiedy policzone zostaną sprzedane bilety, stanie się jasne, czy zostały zaakceptowane przez publiczność.

Małe jest piękne

Przyszły sukces zależy od dobrego pomysłu, wokół którego budujemy projekt. W krajach takich jak Niemcy, Hiszpania czy Portugalia znajdziemy rozwiązania, które z pewnością zainspirują nas do pracy nad własnymi przedsięwzieciami. Jednak w poszukiwaniu inspiracji nie trzeba koniecznie jechać do Muzeum Guggenheima w Bilbao. Prawdziwe perełki powstają też w niewielkich ośrodkach. I za dużo mniejsze kwoty niż baskijska ikona.

W ciągu zaledwie kilku miesięcy w muzeum przemysłu torfowego w niemieckim Geeste zbudowano nowoczesny pawilon wystawienniczy o powierzchni tysiaca metrów kwadratowych. Inwestycja kosztowała 3,3 miliona euro, z czego Unia Europejska zapłaciła 50% w ramach inicjatywy INTERREG IV A Niemcy-Holandia. W centralnej części pawilonu umieszczono napędzany silnikiem parowym 30-tonowy pług firmy Ottomayer, największą tego typu maszynę na świecie. Multimedialna wystawa prezentuje historię przemysłu torfowego w tym regionie – zarówno w czasach jego rozkwitu, jak i w okresie powojennym.

Muzeum Przemysłu Torfowego w niemieckim Geeste

 
Z kolei twórcy muzeum w portugalskim Portimăo w interesujący sposób pokazali historię przetwórstwa sardynek i wpływ, jaki ono wywarło na lokalną historię i kulturę. Kosztem 10 milionów euro odrestaurowano dawną fabrykę konserw i otwarto w niej oryginalną wystawą przybliżającą proces przetwórstwa sardynek wpleciony w zbiory etnograficzne i dziedzictwa przemysłowego. Za oryginalną koncepcję i unikalny program edukacyjny Museo Portimăo otrzymało nagrodę dla najlepszego muzeum 2010 roku przyznawaną przez Radę Europy.

Pomysł na teatr

Oryginalnych rozwiązań poszukują również właściciele teatrów. Na bardzo ciekawy pomysł wpadli twórcy nowego budynku Teatru Baj Pomorski w Toruniu (zdjęcie poniżej), którzy zaproponowali drewniany fronton w kształcie teatralnej szafy ozdobiony lalkami i zegarem z wahadłem. Dziś młodzi goście odwiedzający Toruń nie ograniczają swojej wizyty w mieście do zwiedzania Muzeum Kopernika, lecz idą na spektakl do Baja. Tam obowiązkowym punktem jest wykonanie fotografii na tle modrzewiowej szafy. Miłe niespodzianki czekają też wewnątrz budynku – jest tam nowe foyer, widownia powiększona do 304 miejsc oraz odnowiona duża scena. Dzięki nowym urządzeniom scenicznym i elektroakustycznym w toruńskim teatrze można korzystać z najnowszych technik multimedialnych.

Z kolei Teatrowi im. Stefana Jaracza w Łodzi dotacja z Funduszy Europejskich umożliwiła realizację ciekawej koncepcji rozwoju scen teatralnych w całym województwie. W ramach przedsięwzięcia wykonano kapitalne remonty w ośrodkach kultury w Piotrkowie Trybunalskim, Sieradzu, Skierniewicach i Radomsku oraz wyposażono sale widowiskowe w nowoczesny sprzęt do obsługi sceny. Łódzki teatr dysponuje obecnie prawie dwoma tysiącami miejsc dla widzów na siedmiu scenach (trzy w Łodzi oraz cztery w regionie). Podpisane porozumienie między centralą a scenami regionalnymi zapewnia nie tylko określoną liczbę przedstawień, ale także organizację różnych przedsięwzięć kulturalnych odpowiadających potrzebom mieszkańców miast województwa.

Niezbędna promocja

Zdobycie dotacji i dobra realizacja projektu nie zapewnią placówce kulturalnej czy atrakcji turystycznej odpowiedniej popularności. Nawet najlepszy i najnowocześniejszy obiekt trzeba odpowiednio wypromować.

Dobrą promocją może pochwalić się opisywane wcześniej w dodatku „Fundusze z kulturą” gdańskie Centrum Hewelianum. Tłumy gości przyszły tego lata na drugie urodziny Centrum, by obejrzeć interaktywne wystawy, warsztaty, pokazy, wziąć udział w wykładach popularnonaukowych, a także w grach, konkursach i zabawach dla najmłodszych. Duże emocje wywołały pokazy flagowe, pokaz strzelania z muszkietów oraz salwa honorowa z dział armatnich.

Planując przedsięwzięcie turystyczne czy kulturalne warto zapoznać się z dobrymi praktykami w tych dziedzinach. Trzeba to jednak zrobić już na etapie projektowania. Po uzyskaniu dotacji będzie na to za późno.

Andrzej Szoszkiewicz