Wizja, konsekwencja, upór i waleczność to wspólne cechy prekursorów, również tych działających w sferze kultury. Dzięki nim powstają tak niezwykłe projekty, jak Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej w Koszęcinie.

W 1945 roku książę Karol Gotfryd zu Hohenlohe-Ingelfingen opuścił swój rodzinny dom w Koszęcinie (35 kilometrów na południe od Częstochowy) i wyjechał do austriackiego miasta Graz, gdzie zmarł bezpotomnie. Piękny neoklasycystyczny pałac w kształcie wielkiej, nieregularnej podkowy i 12-hektarowy park krajobrazowy z cennym starodrzewem przez kilka lat służył pacjentom szpitala psychiatrycznego. W 1953 roku wprowadził się tutaj Państwowy Zespół Pieśni i Tańca Śląsk pod kierownictwem Stanisława Hadyny. Pobieżnie połatany pałac stał się jego siedzibą na wiele lat. Dopiero teraz – dzięki Funduszom Europejskim – przyszedł czas na kapitalny remont.

Ogród sztuk

10 lat temu Adam Pastuch, dyrektor Zespołu Pieśni i Tańca Śląsk imienia Stanisława Hadyny, wpadł na pomysł utworzenia Śląskiego Centrum Edukacji Regionalnej. – Jeszcze do 1998 roku pałac był obiektem zamkniętym, przeznaczonym wyłącznie dla zespołu – opowiada dyrektor. – Rok później otrzymaliśmy wsparcie pozwalające na otwarcie go na świat, a dziś korzystamy ze wszystkich dostępnych funduszy krajowych i europejskich. Do tej pory wydaliśmy łącznie 40 milionów złotych. Te nakłady pozwoliły przywrócić gmachowi dawną świetności i stworzyć tu zarówno polskie, jak i europejskie centrum kultury.

Koszęcin to miasto w lesie, bo leży w wielkim kompleksie Lasów Tarnogórsko-Lublinieckich, największym na Śląsku. To dlatego do tego miejsca idealnie pasuje określenie „śląski ogród sztuk” – tak zresztą nazwano jeden z projektów realizowanych przez zespół dyrektora Pastucha, finansowanych z Funduszy Europejskich, a konkretnie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Zakłada on zorganizowanie w tym roku w Koszęcinie siedmiu dużych wydarzeń artystycznych.

Działalność producencka i otwartość gospodarzy sprawiają, że kompleks pałacowo-parkowy stał się nie tylko miejscem wydarzeń artystycznych, koncertów, sympozjów i wystaw, ale także atrakcyjnym adresem dla turystów. Koszęcin co roku odwiedza ponad 80 tysięcy osób. – Wkrótce park zostanie w całości zrewitalizowany, a w przyszłości w pałacu powstaną hotel, restauracja i to wszystko, co łączy się ze współczesną turystyką – przekonuje Adam Pastuch. Już dzisiaj w wyremontowanym skrzydle gmachu przygotowano dla gości pokoje o wysokim standardzie.

Zabytek – reaktywacja

Projekt utworzenia Śląskiego Centrum Edukacji Regionalnej został nominowany w tegorocznej edycji konkursu „Polska pięknieje”. – Jurorzy docenili naszą bogatą ofertę i to, że centrum żyje cały rok. Nie mamy martwego sezonu – mówi Zbigniew Cierniak, zastępca dyrektora zespołu Śląsk.

Do pełnego sukcesu jednak jeszcze trochę brakuje. Na szczęście są Fundusze Europejskie. Wielka modernizacja zostanie zakończona w 2013 roku. Dotychczas utworzono pomieszczenia dydaktyczno-szkoleniowe oraz zrekonstruowano reprezentacyjne sale pałacowe. Salę zieloną zdobią odrestaurowane malowidła ścienne oraz beczkowaty piec z zielonych kafli. Salę kominkową zaadaptowano na reprezentacyjną jadalnię utrzymaną w kolorze ciemnego drewna i wiśni. Do Sali Chóralnej z wielkim, pozłacanym żyrandolem przylega taras z widokiem na park. Z kolei do Sali chóralnej z wielkim pozłacanym żyrandolem przylega taras z widokiem na park.

Wybudowano też nową klatkę schodową, odnowiono stropy między piętrami i pokrycie dachu. Poddasze lewego skrzydła budynku przeznaczono na bazę noclegową dla 25 osób, gdzie urządzono również gabinet odnowy biologicznej. Potem przyszła kolej na odbudowę dawnej ujeżdżalni, w której murach swoja siedzibę wyposażoną w salę widowiskową, baletową oraz gabinet fizykoterapii znalazło Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej. Natomiast w zrekonstruowanym budynku folwarcznym urządzono Dom Pracy Twórczej i Izbę Tradycji poświęconą historii i podróżom zespołu. Na parterze otwarto herbaciarnię, a na poddaszu wygospodarowano pięć pokoi noclegowych.

Dzieje się…

Obecnie Centrum służy głównie członkom zespołu jako miejsce prób. Odbywają się tu również warsztaty taneczne oraz głośne w kraju imprezy plenerowe. – Dawniej zespół ciągle był w rozjazdach, ponieważ pałac nie nadawał się do organizacji imprez. Powstanie Centrum umożliwiło koncertowanie na miejscu i zapraszanie na występy innych zespołów. Od czterech lat odbywają się też zajęcia w ramach Letniej Szkoły Artystycznej, między innymi tańca współczesnego – tłumaczy Zbigniew Cierniak.

Już od 12 lat Zespół Śląsk organizuje w czerwcu Piknik Artystyczny, a od niedawna także wspomniany już Śląski Ogród Sztuk. Oba te przedsięwzięcia współfinansowane są z Funduszy Europejskich. W tym roku w Pikniku Artystycznym udział wzięli: zespół Feel, Majka Jeżowska, Natalia Lesz, zespół Mazowsze, zespół Litwa oraz gospodarze imprezy. Z kolei w ramach Śląskiego Ogrodu Sztuk w Koszęcinie pojawiły się duże instytucje artystyczne, między innymi Opera Śląska z Bytomia, Teatr Rozmaitości z Chorzowa, Akademia Muzyczna z Katowic, Filharmonia Śląska, Gliwicki Teatr Muzyczny oraz Teatr Śląski.

Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej oferuje również wycieczki szkołom. W ich programie znajduje się na przykład poznawanie historii zespołu Śląsk oraz zamku w Koszęcinie, zwiedzanie wnętrz pałacowych, sal prób zespołu i zamkowej kaplicy; możliwa jest również wizyta na próbie oraz spotkanie z byłymi i obecnymi artystami Śląska.

– Nie zapominajmy, że członkowie Śląska są też pedagogami. Młodzież pragnąca uczyć się śpiewu lub tańca, który szczęśliwie znowu stał się modny, może tutaj szkolić się pod okiem profesjonalistów – podkreśla dyrektor Adam Pastuch.

Julia Hoffmann

Projekt	Śląskie Centrum Edukacji Regionalnej
Projektodawca	Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny
Lokalizacja	Koszęcin, województwo śląskie
Program	Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego, działanie 1.4 „Rozwój turystyki i kultury”
Dofinansowanie	5,298 mln zł
Projekt otrzymał nominację w III edycji konkursu „Polska pięknieje – 7 cudów Funduszy Europejskich” w kategorii „Zabytek”, 2010 r.

Projekt	Śląski Ogród Sztuk
Projektodawca	Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny
Lokalizacja	Koszęcin, województwo śląskie
Program	Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, działanie 4.3 „Promocja kultury”
Dofinansowanie z UE	339 tys. zł

Projekt	Święto Śląska 2010 – Piknik Artystyczny
Projektodawca	Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny
Lokalizacja	Koszęcin, województwo śląskie
Program	Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, działanie 4.3 „Promocja kultury”
Dofinansowanie z UE	524 tys. zł

GALERIA ZDJĘĆ