Czy Polska doczeka się astronoma na miarę Heweliusza? Liczą na to pomysłodawcy gdańskiego Centrum Hewelianum mieszczącego się przy Parku Kulturowym Fortyfikacji Miejskich „Twierdza Gdańsk”.

Szanse są spore, biorąc pod uwagę plany rozwoju dawnej twierdzy, a także niekonwencjonalne podejście twórców Hewelianum do nauk ścisłych i historii. Wszyscy, dla których fizyka była do tej pory abstrakcją, mogą tutaj odetchnąć z ulgą, bo tutaj teorię można sprawdzić w praktyce. Zgodnie z mottem przewodnim miejsca: poznaję, wypoczywam, uczę się – w nowoczesny sposób połączono się nauki przyrodnicze z turystyką. Historię z kolei zaprezentowano w tak atrakcyjnej formie, że nie nawet gimnazjaliści się nie nudzą.

Centrum nie powstałoby, gdyby nie Fundusze Europejskie. Dzięki nim dawna część infrastruktury nie jest odcięta od miasta, a fort zyskał nowe oblicze. Zaadaptowany zespół budynków i schronów należy do dawnej fortyfikacji umiejscowionej na Górze Gradowej w Gdańsku. Warto zajrzeć tu choćby ze względu na lokalizację centrum – stąd roztacza się piękna panorama widać dźwigi legendarnej stoczni, zabytki Głównego Miasta, a daleko na horyzoncie – rozciągający się pas Bałtyku.

Spacer po historii

Fundusze Europejskie pozwalają zmienić sposób postrzegania tego miejsca. Jak przekonuje Przemysław Guzow, dyrektor Twierdzy Gdańsk, Hewelianum zaskakuje czasami nawet jego, mimo że zna właściwie każdy kat centrum. Wszystko przez ciągle ulepszaną interaktywną wystawę „Wehikuł Czasu – Człowiek i pocisk”, umiejscowioną w odrestaurowanych zabytkowych obiektach pofortecznych i w zespole dawnego laboratorium amunicyjnego. Składa się ona z 11 stałych ekspozycji, a realistyczne figury przedstawiające historyczne postaci między innymi z czasów zaboru pruskiego, zatrzymane są w dramatycznych pozach.

Zbliżenie się zwiedzających do ekspozycji automatycznie uruchamia słuchowisko autorstwa Jacka Spychały. Słyszymy znane nam z telewizji i z teatru głosy między innymi Krystyny Czubówny, Krzysztofa Kolbergera i Piotra Fronczewskiego. Lektorzy przywołują burzliwe epizody z życia fortu, a przy okazji snują opowieść o Gdańsku. Zorganizowane grupy oprowadza przewodnik przebrany w mundur pruskiego żołnierza, co dodaje smaku jego opowieściom. W kolejnych schronach na gości czeka wiele niespodzianek, na przykład pracownik działającej tu niegdyś zagłuszarki Radia Wolna Europa.

Między ziemią a niebem

Część wystawiennicza przypomina bardziej naukowe laboratorium ze stanowiskami badawczymi niż klasyczną wystawę poświęconą tematyce przyrodniczej. Można nie tylko obejrzeć eksponaty z bliska, ale też wejść z nimi w interakcję przez dotyk. Wystawa mieści się na dwóch poziomach. Poziom niższy – Energia – poświęcony jest zagadnieniom fizyki. Możemy na przykład wywołać sztuczną falę tsunami zalewającą wioskę, dzieci mogą zagrać na gitarze elektrycznej, aby zobaczyć na ekranie powstawanie fali dźwiękowej, a w kuchni sprawdzimy zużycie prądu przez sprzęty AGD.

Frajdy dostarcza też stanowisko ze sztuczną chmurą, która grzmi i strzela piorunami, a także możliwość sterowania kolejką górską. Przechodząc na wyższy poziom, zobaczymy swoje odbicie w strudze mgły. W pracowni Niebo poznamy tajniki planet, spojrzymy w głąb Ziemi i poprowadzimy pojazd marsjański.

Pracownicy centrum już zaplanowali kolejne etapy działań i postarali się o Fundusze Europejskie na ich urzeczywistnienie. – Realizacja projektów to wyzwanie i możliwość sprawdzenia się dla pracującego przy nim zespołu. To także szansa na rozwój osobisty i zawodowy wynikająca nie tylko z potrzeby, ale wręcz z konieczności ciągłego dokształcania się oraz doskonalenia umiejętności. Jeśli zrealizowało się chociaż jeden projekt, to po jego zakończeniu przystępuje się do kolejnego – mówi dyrektor Przemysław Guzow. I rzeczywiście, w tej chwili trwa między innymi przebudowa Koszar Schronowych, Poterny, Baterii Moździerzy i Laboratorium Amunicyjnego oraz zagospodarowywanie Majdanu, czyli głównego placu fortu.

Opracowano też projekt adaptacji Centrum Hewelianum w Gdańsku na potrzeby naukowo-dydaktyczne pomorskich szkół wyższych. Miliony z Funduszy Europejskich zamienią je w prawdziwy bastion turystyki kulturalnej i edukacyjnej.

Agnieszka Pietkiewicz

Projekt	Centrum Hewelianum. Budowa kompleksu edukacyjno-rekreacyjnego w Gdańsku. Etap 1
Projektodawca	Gmina Miasta Gdańska
Lokalizacja	Gdańsk, województwo pomorskie
Program	Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego, poddziałanie 3.3.1 „Rewitalizacja obszarów miejskich”
Dofinansowanie	11,822 mln zł
Projekt otrzymał główną nagrodę w II edycji konkursu „Polska Pięknieje – 7 cudów Funduszy Europejskich” w kategorii „Rewitalizacja”, 2009 r.

 

GALERIA ZDJĘĆ