Oszałamiające – mówią jedni. Kakofonia – grzmią drudzy. Najnowocześniejsze w Europie Muzeum Chopina w Warszawie budzi skrajne emocje, a bilety trzeba rezerwować z wyprzedzeniem.

I nie są to zwykłe bilety, lecz wydawane w kasie karty wykorzystujące technologię RFID (Radio Frequency Identification). Wybieramy profil zwiedzania, który najbardziej nam odpowiada i taka właśnie ścieżka zostaje zaznaczona na karcie. Mamy do dyspozycji poziom podstawowy, zaawansowany, dla dzieci i osób niedowidzących, a każdy z nich w języku polskim albo angielskim.

Tutaj nie ma zwiedzania jak po sznurku. To prywatna wędrówka przez światło, muzykę i kolory. Przykładając kartę do wskazanych miejsc, można słuchać nagrań, obejrzeć zdjęcia lub filmy wideo. Nikt nam nie broni wziąć do rąk spinki do mankietów, fajki i innych przedmiotów codziennego użytku, które pokazują, że Chopin też miał ludzie słabości, na przykład uwielbiał drogie gadżety.

– Nienawidziłam rygoru i szkolnych ławek. Myślę, że zamiast nudnej dydaktyki lepiej sprawdza się uczenie w sposób prawie niedostrzegalny. Dlatego też dzięki Funduszom Europejskim powstało muzeum otwarte, gdzie nie ma kierunku zwiedzania, a jedynym przewodnikiem jest bilet. Dzięki niemu zwiedzający sam wybiera długość i czas trasy oraz jej intensywność. Samodzielne podróżowanie sprawia, że nasz gość zapoznaje się z ekspozycją w sposób niesystematyczny, ale intensywny – mówi Alicja Knast, kurator Muzeum Chopina w Warszawie. – To od niego zależy, czy skupi się na partyturach, czy raczej na relacjach Chopina z kobietami. Jeśli ktoś chciałby przestudiować dokładnie wszystko, musiałby spędzić tutaj 20 godzin. Wystarczy jednak też poświęcić tylko godzinę lub dwie. A potem kiedyś wrócić

Doświadczać, czyli zrozumieć

Alicja Knast jest muzykologiem. W swej działalności naukowej skupia się głównie na percepcji muzyki i strategii uczenia. Jest także autorką kilkudziesięciu publikacji z dziedziny muzykologii, psychologii muzyki i muzeologii. W styczniu 2009 roku, po dwóch latach pracy nad koncepcją muzeum, objęła stanowisko jego kuratora.

– Właściwie nie byłoby tego muzeum bez moich doświadczeń wyniesionych z Plymouth. Pracowałam tam na wydziale neurologii i zajmowałam się efektywnością uczenia sekwencji dźwiękowych implicite. Ta wiedza bardzo mi się przydała podczas przygotowywania scenariuszy warstwy dźwiękowej dla stacji multimedialnych – opowiada kurator.

Jest ich 110. Każda została stworzona jako mały, odrębny świat, w którym niezależnie od wieku i wykształcenia można „doświadczać Chopina”. To określenie podchwycili włoscy architekci Mara Servetto i Ico Migliore, którzy wygrali międzynarodowy konkurs na koncepcję wnętrza i sposobu funkcjonowania muzeum. – Dziś z każdego tematu można zrobić dobre muzeum, gdyż istnieją ogromne możliwości techniczne. Najważniejsze jednak jest to, aby odejść od posągowości i martwej, muzealnej ciszy. Ludzie pragną przeżyć i autentyzmu – zapewnia Knast.

Wielka przebudowa

Realizacja projektu trwała cztery lata, a koszty przekroczyły 81 milionów złotych. Część prac sfinansowano z Funduszy Europejskich. Obejmowały one całkowitą przebudowę pałacu Ostrogskich w Warszawie i stworzenie nowej, stałej ekspozycji na powierzchni ponad 1,9 tysiąca metrów kwadratowych zajmującej 4 kondygnacje i podzielonej na 11 sal tematycznych. Budynek został też dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych, między innymi zainstalowano szklaną windę, z której można podziwiać mijane sale.

Największą rewolucję przeszły ogromne, zniszczone i zawilgocone piwnice. Wchodzi się tutaj po szklanym pomoście nad podziemną sadzawką, zaś obok, pod kolebkowym sklepieniem mieści się sala koncertowa na 70 osób. Doskonałą akustykę zapewniają szklany ekran nad sceną, drewniane żaluzje rozsuwające się pod sklepieniem w czasie koncertu oraz podłoga z drewnianej kostki, pod którą ukryte są kasetony.

Muzeum otwarto 1 marca. Może je zwiedzać maksymalnie 600 osób dziennie. – Każdy poznaje ekspozycję indywidualnie, nawet najmłodsi, więc nie możemy dopuścić do tłoku – wyjaśnia pani kurator. – Dlatego prosimy o rezerwację biletów online.

Bez rezerwacji muzeum odwiedziła jedynie księżna Kornwalii Camilla Parker Bowles. 16 marca w południe zjawiła się w pałacu Ostrogskich i przez 45 minut wraz z dziesięcioosobową świtą przechadzała się po muzealnych salach, po czym zasypała panią kurator pytaniami.

Muzeum pełni funkcję centrum kultury. Organizowane są tu imprezy o charakterze artystycznym i edukacyjnym, na przykład koncerty znanych pianistów, wykłady ekspertów i oficjalne uroczystości. Barokowo-klasycystyczny pałac Ostrogskich przy warszawskiej Tamce dzięki Funduszom Europejskim otworzył nowy rozdział swojej historii.

Julia Hoffmann

Projekt	Dziedzictwo Chopina na szlaku Traktu Królewskiego w zamku Ostrogskich w Warszawie
Projektodawca	Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
Lokalizacja	Warszawa, województwo mazowieckie
Program	PO IiŚ 2007-2013, działanie 11.1 „Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym”
Dofinansowanie	30,695 mln zł

GALERIA ZDJĘĆ