Polityka spójności na lata 2007-2013

Do podstawowych założeń polityki spójności na lata 2007-2013 należy zaliczyć:

1. utrzymanie ukierunkowania polityki na wszystkie państwa członkowskie oraz utrzymanie budżetu polityki na wysokim poziomie, ponad 1/3 budżetu UE

2. koncentrację działań na trzech celach:

• Konwergencja – wspieranie wzrostu i tworzenia nowych miejsc pracy w regionach najbiedniejszych (o PKB na głowę mieszkańca poniżej 75% średniej dla UE oraz w regionach tzw. efektu statystycznego). Na cel Konwergencja przeznaczone zostało ponad 81% całości środków na politykę spójności,

• Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie – wspieranie zmian strukturalnych w regionach nie kwalifikujących się do celu Konwergencja oraz zmian na rynku pracy. Środki przeznaczone na cel Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie obejmują blisko 16% całości środków polityki spójności,

• Europejska współpraca terytorialna (kontynuacja Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG) – wspieranie terytorialnej konkurencyjności oraz promocja harmonijnego i zrównoważonego rozwoju terytorium UE w ramach trzech komponentów: transgranicznego, transnarodowego oraz międzyregionalnego. Na cel Europejska współpraca terytorialna przeznaczono ok. 2,5% środków polityki spójności. Beneficjentami są także zewnętrzne regiony graniczne UE.

3. ograniczenie liczby funduszy strukturalnych do dwóch, tj. Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Nadal funkcjonuje także nie będący funduszem strukturalnym Fundusz Spójności. Z polityki spójności wyłączono fundusze wspierające rolnictwo oraz rybołówstwo i przeniesiono je odpowiednio do Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej, natomiast Fundusz Spójności został włączony do głównego nurtu programowania i będzie podlega podobnym zasadom jak fundusze strukturalne,

4. rezygnację z Inicjatyw Wspólnotowych (EQUAL, INTERREG, LEADER, URBAN) i włączenie ich specyficznych dziedzin wsparcia do trzech nowych celów,

5. uproszczenie systemu wdrażania poprzez nowe dokumenty programowe, rezygnację z uzupełnień programów operacyjnych, jednofunduszowe programowanie, zarządzanie oraz alokowanie środków na poziomie priorytetów a nie działań, bardziej elastyczne reguły kwalifikowalności kosztów,

6. zachowanie podstawowych zasad: wieloletniego programowania, dodatkowości, partnerstwa, współfinansowania i ewaluacji,

Istotnym elementem reformy polityki spójności w okresie programowania na lata 2007-2013 jest jej bezpośrednie powiązanie z założeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej, tj. podporządkowanie jej celów wymogowi zwiększenia konkurencyjności poprzez zapewnienie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego oraz tworzenie miejsc pracy. Państwa członkowskie zostały zobowiązane do przeznaczenia na realizację działań bezpośrednio przyczyniających się do osiągania celów Strategii Lizbońskiej odpowiednio 60% całości środków polityki spójności w ramach celu Konwergencja oraz 75% - w ramach celu Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie.

Polityka spójności w Polsce realizowana jest na podstawie następujących aktów prawnych:

1. Na poziomie krajowym:

•    Narodowa Strategia Spójności 2007-2013 (inaczej Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013) - dokument strategiczny, określający strategię wydatkowania Funduszy Europejskich w Polsce.

•    Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego – dokument określający cele i priorytety rozwoju Polski w wymiarze terytorialnym oraz zasady i instrumenty polityki regionalnej.

•    Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 – dokument określający cele i priorytety  polityki rozwoju w perspektywie najbliższych lat oraz warunki, które powinny ten rozwój zapewnić.

2. Na poziomie europejskim:

•    Strategia Lizbońska  - Plan działań przyjęty przez przywódców krajów Unii Europejskiej podczas szczytu Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000r., a zmodyfikowany w 2005 roku. Jej celem było zdynamizowanie rozwoju gospodarczego w Unii Europejskiej, stworzenie gospodarki opartej na wiedzy, zagwarantowanie wzrostu konkurencyjności oraz poziomu zatrudnienia w UE, zapewnienie spójności społecznej oraz dbałość o zrównoważony rozwój i ekologię.
•    Europa 2020 -  Nowy, długookresowy program rozwoju społeczno-gospodarczego Unii Europejskiej (UE), który zastąpił Strategię Lizbońską. Podstawowymi instrumentami realizacji celów strategii „Europa 2020” są opracowywane przez państwa członkowskie UE Krajowe Programy Reform oraz  przygotowane przez KE inicjatywy przewodnie, realizowane na poziomie UE, państw członkowskich, władz regionalnych i lokalnych. Te inicjatywy przewodnie to:

Unia innowacji – poprawa warunków ramowych dla innowacji oraz wykorzystanie innowacji do rozwiązania najważniejszych problemów społecznych i gospodarczych wskazanych w strategii Europa 2020
Młodzież w drodze – poprawa jakości na wszystkich poziomach edukacji i szkoleń oraz zwiększanie atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego na arenie międzynarodowej;
Europejska agenda cyfrowa – osiągnięcie trwałych korzyści gospodarczych i społecznych z jednolitego rynku cyfrowego, opartego na dostępie do szerokopasmowego Internetu;
Europa efektywnie korzystająca z zasobów – wsparcie zmiany w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywniej korzystającej z zasobów środowiska oraz dążenie do wyeliminowania zależności wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska przyrodniczego;
Polityka przemysłowa w dobie globalizacji – poprawa warunków dla przedsiębiorczości, zwłaszcza MŚP oraz wsparcie rozwoju silnej bazy przemysłowej, zdolnej do konkurowania w skali globalnej;
Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia – stworzenie warunków do unowocześnienia rynków pracy, przez ułatwienie mobilności pracowników i rozwój ich umiejętności, w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia oraz zapewnienie trwałości europejskich modeli społecznych;
Europejski program walki z ubóstwem – zapewnienie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej poprzez pomoc osobom biednym i wykluczonym oraz umożliwienie im aktywnego uczestniczenia w życiu ekonomicznym i społecznym.

Więcej aktów prawnych

Jaka będzie polityka spójności w nowym okresie programowania?

Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje społeczne na temat kształtu nowej polityki spójności po 2013 roku. Motorem napędowym unijnej gospodarki w następnych latach mają być innowacyjne przedsiębiorstwa i klastry (http://pi.gov.pl/Klastry/chapter_86087.asp). Szczególna uwaga zostanie poświęcona rozwojowi nowoczesnych technologii, badaniom naukowym, budowie społeczeństwa informacyjnego oraz rozwojowi mediów. W tworzeniu wspólnych sieci badawczo-rozwojowych pomogą rozwiązania prawne, np. dyskutowana właśnie kwestia wspólnego dla obszaru Unii Europejskiej prawa patentowego. Już dziś wiadomo, że większe kompetencje i silniejsze wsparcie otrzymają regiony. Na poziomie centralnym planuje się, że głównym filarem unijnego wsparcia będą fundusze poręczeniowe i pożyczkowe.  

Kierunki rozwoju Wspólnoty Europejskiej wstępnie nakreśla „5. Sprawozdanie dotyczące spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej”. Dokument można pobrać ze strony http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic/official/reports/cohesion5/index_pl.cfm